U vàng ở da: Chẩn đoán và cách điều trị

Điều trị u vàng ở da nhằm mục đích loại bỏ tổn thương, cải thiện vấn đề thẩm mỹ, điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa lipit, nhằm giảm tái phát và hạn chế các biến chứng do tăng lipit máu gây nên.

Điều trị u vàng ở da.
Điều trị u vàng ở da.

Chẩn đoán

Lâm sàng

– Tiền sử bệnh nhân có thể liên quan tới yếu tố nguy cơ xuất hiện u vàng:

  • Bệnh nền: Tiểu đường, bệnh tuyến giáp, hội chứng thận hư, bệnh về huyết học.
  • Các loại thuốc có thể gây tăng lipid máu: Estrogen, Tamoxifen, Prednison, Retinoids uống, Cyclosporine, Olanzapine, Nilotinib và thuốc ức chế Protease.
  • Tiền sử gia đình có rối loạn lipid nguyên phát hoặc các bệnh liên quan đến tăng lipid máu.

– Khám lâm sàng đánh giá về hình thái và vị trí u vàng

  • U vàng thể phát ban: Nhiều sẩn nhỏ, màu vàng đến màu vàng đỏ trên mông hoặc tứ chi.
  • U vàng thể củ: Các nốt, sẩn màu vàng cam hoặc hồng ban trên các chi hoặc khớp.
  • U vàng thể gân: Nốt màu da, di động trên gân hoặc dây chằng.
  • U vàng thể phẳng – Mảng vàng, mỏng trên mí mắt (Xanthelasma), cổ, thân, vai hoặc nách.
  • U vàng thể sùi – sẩn sùi trong khoang miệng hoặc trên da vùng sinh dục ngoài.

Xét nghiệm

– Sinh thiết: khẳng định chẩn đoán.

– Xét nghiệm đánh giá rối loạn lipid máu. Xét nghiệm phát hiện các bệnh nền có thể gây tăng lipid máu: như tiểu đường, bệnh tuyến giáp, bệnh gan hoặc bệnh thận.

– Bệnh nhân u vàng thể phẳng có lipid máu bình thường nên được đánh giá bệnh về huyết học liên quan. Xét nghiệm công thức máu sàng lọc ban đầu cho bệnh nhân.

Chẩn đoán phân biệt

Chẩn đoán phân biệt u vàng phụ thuộc vào thể lâm sàng. Sinh thiết da có thể chỉ định phân biệt u vàng ở da với các rối loạn khác.

Xanthelasma

U vàng ở da phổ biến nhất, nên được phân biệt với các nguyên nhân khác gây sẩn quanh mắt:

  • Tăng sản tuyến bã.
  • U ống tuyến mồ hôi.
  • BCC thể u.
  • Juvenile Xanthogranuloma
Tổn thương Juvenile xanthogranuloma vùng mặt. Ảnh minh họa

U vàng thể phẳng

U vàng thể phẳng nên được phân biệt với Xanthogranuloma Necrobiotic (NXG). NXG là một bệnh mô bào không do Langerhans thường liên quan đến bệnh lý giao tử đơn dòng. Bệnh nhân bị NXG thường phát triển các sẩn hoặc mảng da màu đỏ nâu, tím, hoặc vàng nhạt, quanh bụng hoặc các vị trí khác

U vàng thể phát ban

U vàng thể phát ban cần phân biệt với u hạt hình vòng: Sẩn hoặc mảng màu da trên thân và tứ chi.

U vàng thể gân và củ

U vàng thể gân và củ cần phân biệt với các hạt thấp, hạt tophi, u hạt hình vòng dưới da và hồng ban nổi cao dai dẳng.

U hạt thể sùi

U hạt thể sùi ở niêm mạc miệng và bộ phận sinh dục có thể bị nhầm lẫn lâm sàng với sùi mào gà, u nhú miệng, ung thư biểu mô tuyến và ung thư biểu mô tế bào vảy.

Điều trị u vàng ở da

Mục đích:

– Tại chỗ: Loại bỏ tổn thương, cải thiện vấn đề thẩm mỹ.

– Toàn thân: Điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa lipit, nhằm giảm tái phát và hạn chế các biến chứng do tăng lipit máu gây nên (giảm nguy cơ bệnh tim mạch, và điều trị tăng Triglyceride sẽ ngăn ngừa viêm tụy). Điều chỉnh chế độ sinh hoạt, ăn uống .

Đối với u vàng có rối loạn lipid máu

Điều trị bằng thuốc các rối loạn lipid máu của bệnh nhân dẫn tới sự biến mất các u vàng trong các thể gân, thể củ, và thể phẳng gây ra bởi tăng lipid máu. U vàng thể phát ban thường biến mất vòng vài tuần khi lipid máu giảm. Xanthomas củ và gân là chậm thoái triển hơn trong quá trình điều trị rối loạn lipid máu.

Bệnh nhân mắc u vàng liên quan đến mỡ máu đòi hỏi phải theo dõi lâm sàng các bệnh lý liên quan đến tăng lipid máu và các nguyên nhân cơ bản của tăng lipid máu.

Đối với u vàng không có rối loạn lipid máu

Điều trị chủ yếu bằng phẫu thuật cắt bỏ hoặc can thiệp phá hủy, nhưng không ngăn ngừa tái phát lại tổn thương u vàng.

Phẫu thuật cắt bỏ đã được sử dụng từ rất lâu, với kết quả thẩm mỹ tốt.

Các phương pháp điều trị hiệu quả khác bao gồm: Áp lạnh, laser CO2, laser Er: YAG, lột hóa chất axit trichloroacetic 70%.

Điều trị u vàng u vàng không có rối loạn lipid máu. Ảnh minh họa

Các tổn thương Xanthelasma nhỏ vùng mắt có thể điều trị bằng phẫu thuật, mang lại tính thẩm mĩ cao. Nhưng với những tổn thương Xanthelasma lớn, lan tỏa cân nhắc điều trị bằng laser Er: YAG.

U vàng thể phẳng lan tỏa có lipid máu bình thường liên quan đến bệnh lý huyết học có xu hướng kéo dài. Tuy nhiên, sự thuyên giảm của bệnh về huyết học có liên quan đến việc cải thiện các tổn thương da.

U vàng thể sùi thường được điều trị bằng phẫu thuật cắt bỏ. Ngoài ra, Imiquimod tại chỗ có hiệu quả điều trị đã được báo cáo trong một số nghiên cứu.